خانه بومیان کیش

خانه بومیان کیش، از جمله دیدنی های تاریخی این جزیره زیباست که از سال 93 در معرض بازدید عموم قرار گرفته. همراه ما در سفر به این موزه باشید.

خانه بومیان کیش

کیش فقط دربردارنده هتل ها، مراکز خرید و تفریحات لب ساحل نیست. این جزیره جذاب که آن را مروارید خلیج فارس، می دانند، دارای تاریخچه ای کهن و بسیار پر ارزش است. بناها، مکان ها و اشیاء تاریخی چون شهر باستانی، کاریز، درخت سبز، حریره و کشتی یونانی گواهی بر این مدعا هستند. در این یادداشت می خواهیم سری به یکی از خانه های تاریخی کیش یعنی خانه بومیان کیش یا آن چنان که برخی می گویند خانه مردم شناسی کیش، بزنیم. در این خانه می توانیم با شیوه زیست مردمان بومی کیش که امروزه تنها 18 درصد از ساکنان آن را تشکیل داده و در گوشه ای از جزیره زندگی می کنند، بیشتر آشنا شویم.

خانه بومیان کیش در یکی از کهن ترین مناطق کیش یعنی محله ای به نام سفین واقع شده. علت این که این خانه بدل به موزه شده آن است که در آن می توان، سبک زندگی مردم بومی کیش در زمان های گذشته را در برابر چشم بازیدکنندگان قرار داد. تبدیل شدن این خانه به موزه در فروردین 1393 با اجازه از صاحب جدید آن و مجوز سازمان منطقه آزاد کیش، انجام شده و باعث اشتغالزایی در میان بومیان منطقه و توسعه توریسم در کیش شده. این خانه را با استفاده از مصالح بومی به شکل اولیه آن در 80 سال پیش بازسازی کرده اند.

پیشینه خانه بومیان کیش

خانه بومیان کیش 200 سال قدمت دارد. صاحب اصلی این خانه حاج عبدالله بن شاهین یکی از بازرگانان بومی معروف کیش قدیم بوده که این خانه در بین نسل های مختلف خانواده او دست به دست چرخیده و در نهایت به او رسیده. او مالک بزرگترین لنج بادبانی کیش در زمان خودش بوده. حاج عبدالله توانمندی بالایی در پیشه لنج سازی داشته و کار اصلی اش نجاری و گلافی از تخصص های مربوط به لنج سازی، بوده. البته تجارت مروارید هم از جمله مشاغل او محسوب می شده. وی در سال 1380 از دنیا رفته و این خانه را برای فرزندانش به یادگار می گذارد.

معماری خانه بومیان کیش

پهناوری خانه بومیان کیش با تمام بخش هایش، 1200 متر مربع می باشد. این خانه دارای 15 اتاق، چاه آب، چندین انبار و حیاط های مجلسی و خانوادگی فضای ویژه مهمانان بوده. این نوع ساختار از ویژگی های خانه سازی های اعیانی مردمان کیش در دو سده پیش بوده. این ساختار معماری، نشان دهنده فرهنگ و نوع نگاه مردمان کیش به روابط اجتماعی و خانوادگی نیز هست. مهمان نوازی از مشخصه های بارز این معماری است که در آن پیش بینی بسیاری برای راحتی مهمانان انجام شده.

تناسب فضای خانه بومیان کیش با شرایط اقلیمی از در نظر گرفتن اتاق های جدایی به عنوان تابستانی و زمستانی مشخص می شود. داشتن انبارهایی برای نگهداری موادغذایی انسان ها و دام ها از ویژگی های این ساختمان است. همچنین اعتقادات مذهبی و فرهنگی نیز از طریق در های جداگانه برای ورود افراد خانواده و نامحرمان و غریبه ها مشخص می شود. در ادامه یادداشت، نگاهی به قسمت های مختلف این خانه خواهیم انداخت.

خانه مردم شناسی کیش

بخش های خانه بومیان کیش

اتاق های تابستانی و زمستانی

مصیف یا اتاق تابستانی خانه بومیان کیش در فصل تابستان مورد استفاده قرار می گرفته. نوع ساخت این اتاق به شکلی است ک اجازه ورود گرما به داخل فضای آن داده نمی شود. در دیواره های این اتاق، پنجره ها و بادگیرهایی قرار داده شده که از طریق آن جریان هوا در اتاق برقرار شده و هوای اتاق را خنک می کنند. این بادگیرها و پنجره ها مسیر باد را به سمت داخل اتاق هدایت می کنند.

اتاق تابستانی خانه بومیان کیش، در روی سکویی به بلندی یک و نیم متر ساخته شده و پشتبه آفتاب قرار گرفته. این اتاق در تابستان برای استراحت و سکونت اهالی خانه در نظر گرفته می شد. در زمستان کاربری اتاق باز هم سر جای خودش بوده. در این ایام، ورودی های این اتاق را با چوب و گل مسدود می کردند تا هوای سرد به داخل اتاق نفوذ نکند. این اتاق مخصوص مهمانان مرد صاحب خانه بوده که از آن به مجلس هم یاد می شده. در مقابل اتاق، سایبانی بزرگ از برگ های نخل هم برای جلوگیری از ورود نور خورشید قرار داده شده.

اتاق زمستانی خانه بومیان کیش نیز در حیاط مجلسی خانه و به شکلی ساخته شده که در مقابل تابش مستقیم نور خورشید قرار داشته باشد. این موضوع باعث می شود که در فصل زمستان، حرارت و نور خورشید به طور کامل جذب درون اتاق بشود. همچنین راهکار دیگر برای گرم نگهداشتن این اتاق در فصل سرما، آن است که کاملا بدون پنجره و بادگیر طراحی شده. علاوه بر این در داخل اتاق حمامی نیز ساخته شده تا در زمستان رفت و آمد بین حمام و اتاق باعث سرماخوردن ساکنان نشود. در این اتاق وسایل مورد استفاده اهالی خانه در 80 سال پیش در معرض بازدید قرار داده شده.

بیت القهوه

این بخش از خانه بومیان کیش برای پذیرایی از بانوانی که مهمان این خانه می شدند، طراحی شده. در این اتاق مکانی مخصوص برای تهیه و سرو چای و قهوه وجود دارد که باعث شده به این اتاق بیت القهوه یا قهوه خانه بگویند.

چندول یا انبار خرما

از آنجا یکی از اصلی ترین خوراک مردمان کیش و کلا نواحی جنوبی، خرما بوده است، در خانه بومیان کیش انباری برای نگهداری خرما طراحی شده بوده که به آن چندول می گفتند. یکی دیگر از کارهای دیگری که در این بخش انجام می شده، شیره گیری از خرما بوده. این کار از مشاغل و حرفه های رایج در کیش بوده و مراحل جالبی دارد. در طراحی این اتاق این را در نظر داشتند که باید دور از وزش باد ساخته شود تا در مراحل شیره گیری از خرما، اختلالی ایجاد نشود. چندول ها اتاق هایی با دو در یا تعداد بیشتر بوده اند که در انها حدود 100 کیلو خرما نگهداری می شده. این خانه دو چندول داشته.

مطبخ یا آشپزخانه

این بخش از خانه بومیان کیش در حیاط آن و از طریق دیوار چینی ساخته شده. در این دیوارها منفذهایی برای خارج کردن دود تنور و بوی غذا از آشپزخانه پیش بینی شده. در این مطبخ، در حال حاضر ابزارهای آشپزی سنتی کیش در صد سال گذشته برای بازدید قرار داده شده. همین طور مواد غذایی باقیمانده از آن دوران، مثل نمک و نشاسته و برنج چهل ساله نیز نگاهداری می شود.

این مطبخ ها معمولا بدون در و در گوشه حیاط طراحی می شدند. جنس دیواره ها و سقف این مطبخ در خانه بومیان کیش، از کاهگل یا برگ های بافته شده درخت خرما می باشد. از این مطبخ در گذشته ها برای آسیاب کردن گندم و جو، پخت نان محلی و انواع غذاهای بومی استفاده می شده.

بیت العود

این قسمت از خانه بومیان کیش، اتاق خواب صاحب خانه می باشد. این اتاق همانند دیگر اتاق های دیگر خانه دارای حمام اختصاصی می باشد. وسایل و ابزار این اتاق نیز همچون گذشته حفظ شده و از آن بازدید می شود. در تزئینات این اتاق آینه های زیبایی به کار رفته که بسیار زیبا و قابل توجه هستند. از دیگر ابزار به جا مانده در این اتاق، یک رادیو و تلویزوین بسیار قدیمی 40 ساله، یک تخت خواب دو نفره هشتاد ساله سوغات هندوستان و چندین ظرف دکوری روی طاقچه می باشند. دیواره های این اتاق برای استحکام بیشتر از ساروج ساخته شده اند.

مکتب خانه یا بیت الافروخ

این بخش از خانه بومیان کیش، اختصاص به آموزش کودکان داشته. تا حدود 40 سال پیش، در این جا به پسران 6 تا 9 ساله کیش، قرآن، اخلاق اسلامی، احکام و موارد دیگر شبیه به آن آموزش داده می شده. از این رو این خانه در میان اهالی کیش از احترام و توجه بالایی برخوردار بوده. 4 نسل پیش پسران کیش در این مکتب خانه درس می خواندند. بیت الافروخ به معنای خانه پسران می باشد.

بخار

بخار در خانه بومیان کیش برای نگهداشت وسایل مربوط به ابزارهای صید و ماهیگیری لنج های حاج عبدالله شاهین مورد استفاده قرار می گرفته. در مجموع اتاق هایی با عنوان بخار، در خانه های قدیمی کیش، نقش انباری را داشته اند. بخار دیگری نیز در این خانه وجود دارد که انبار مواد غذایی ساکنان خانه بوده که در آن گندم، برنج،آرد و خمره های پر از ماهی شور نگهداری می شده. همچنین بخار الهوش انبار دیگری بوده که برای انبار کردن علف های دام های خانه مثل گاو و گوسفند استفاده می شده. این حیوانات هم برای تهیه لنیات و همچنین گوشت مورد نیاز اهالی خانه به کار می رفته اند.

الفرشه

این جا اتاق مخصوص تازه عروس و داماد یا حجله آنها در خانه بومیان کیش بوده. تزئینات این اتاق برای مدت یک ماه دست نخورد باقی می مانده. برای تزئین این اتاق از آینه های بزرگ و انواع پارچه های رنگین استفاده می شده.

آدرس خانه بومیان کیش

زریبه

زریبه نام محلی و عربی باغچه خانه بومیان کیش بوده. در این باغچه هندوانه، درخت نخل، انجیر، خربزه، سبزی جات و صیفی جات کاشته می شده. آب لازم برای آبیاری این باغچه از چاهی در همان نزدیکی زریبه تامین می شده.

سیم

سیم تخت خواب روزهای گرم تابستانی خانه بومیان کیش بوده که در حیاط ساخته شده. برای ساخت این تخت سرباز که زیر آسمان قرار داده شده، از بافه های چوب های چندل و دعن، ( شاخ های به هم بافته نخل) استفاده شده. از آنجا که هوای تابستان های کیش گاهی بسیار گرم و طاقت فرسا می شده، این تختخواب ها کارایی بسیاری داشته اند.

در خانه بومیان کیش چه خدماتی ارائه می شود؟

در خانه بومیان کیش علاوه بر بازدید از این بخش ها و فضاهای جذاب و تاریخی، فعالیت های دیگری هم برای استفاده بازدید کنندگان پیش بینی شده. شما می توانید با لباس های محلی بومیان کیش در آن دوره های تاریخی، در هر نقطه از خانه که بخواهید عکس یادگاری بگیرید. همچنین برخی بانوان محلی بر روی دستان شما طرح های حنا می کشند که طرفداران بسیاری دارد. غرفه های فروش خوراک های محلی کیش و نیز صنایع دستی آن در این موزه پیش بینی شده.

خرما، قهوه عربی، غذاهای محلی کیش و نیز شیرینی بومی از مواردیست که در بوفه و کافه این موزه به شما ارائه می شود. فیلم های مستندی هم از سبک زندگی مردمان جنوب ایران و مراسم های آنان همچون عروسی، صید ماهی، مروارید و موارد دیگر برای شما به نمایش گذاشته می شود.

آدرس خانه بومیان کیش

خانه بومیان کیش، به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری کیش، در محله سفین این شهر قرار دارد. تاکسی های کیش در هر کجای این جزیره که باشید، شما را به این منطقه می رسانند. این خانه بعد از بازار ماهی روبروی اسکله صیادی قرار دارد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید