کتیبه گردنه عسلک

کتیبه گردنه عسلک از دیدنی های روستای گراب شهر طالقان می باشد. این کتیبه اسرار جالبی دارد که در ادامه به آن می پردازیم.

کتیبه گردنه عسلک در طالقان

شهر طالقان به عنوان یکی از شهرهای خوش آب و هوا و توریستی استان البرز، در منتهی الیه شمال غربی این استان و در یک دره سرسبز قرار گرفته. شهر زیبای طالقان 80 روستا دارد که در کناره رودخانه شاهرود یا در دامنه رشته کوه البرز واقع شده اند. پژوهش های باستان شناسی، در این منطقه آثاری از هزاره های اول و دوم پیش از میلاد به دست آورده اند. برخی از باستان شناسان شهرنشینی و تمدن در طالقان را به دوره هخامنشیان و حتی عقب تر از آن یعنی مادها مربوط می دانند. البته از تاریخچه این شهر در دوره مغول و اسماعیلیان اسناد بیشتری در دست است. کتیبه گردنه عسلک مربوط به دوره متاخر یعنی قاجار می شود.

از نظر جغرافیای غربی ترین جای شهر طالقان، گردنه انگه و روستای پرگه است که به الموت و استان قزوین می رسد و شرقی ترین آن روستای گراب و گردنه عسلک می باشد که به جاده چالوس می رسید. روستای گراب که کتیبه گردنه عسلک در آن واقع شده، رودخانه ای پرآب دارد که یکی از سرچشمه های رود شاهرود به شمار می آید که به طرف دریاچه سد طالفان می رود. این روستا یک چشمه آب گرم هم دارد. فاصله این روستا تا شهرک طالقان نزدیک به 45 کیلومتر می باشد. گردنه عسلک نیز از سطح دریا 3100 بلندا داشته و در 16 کیلومتری گچسر و در جاده گچسر به طالقان قرار گرفته.

مشخصات کتیبه گردنه عسلک

کتیبه گردنه عسلک یا سنگ نوشته گردنه عسلک همانگونه که مشخص است در این گردنه واقع شده. این کتیبه در سه کیلومتری جنوب غربی گردنه عسلک و در دامنه بلندی های یخچال و میشچال قرار گرفته. این اثر که مربوط به دوره قجری می باشد، را در بهمن 1381 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسانده اند. با وجود این هیچگونه مراقبت کارشناسانه یا مرمتی برای این کتیبه صورت نپذیرفته و این سنگ نوشته به حال خود رها شده و بخشی از آن بر اثر عوامل طبیعی دچار فرسایش شده اند. بر روی این کتیبه که بر سنگ ها حک شده عباراتی نوشته شده که داستانی پشت آن پنهان گردیده.

داستان و متن کتیبه گردنه عسلک

بر اساس پژوهش های مورخان درباره کتیبه گردنه عسلک، ماجرای این سنگ نوشته به این صورت بوده که ناصرالدین شاه قاجار به فردی با عنوان ایوب میردفتر مأموریت می دهد که نهری را در این منطقه ایجاد کند. بر اساس آن چه در کتیبه آمده، این فرمان ناصری در سال 1285 هجری انجام می شود. با آن که همه متن کتیبه قابل خواندن نیست، اما عباراتی از آن شناسایی شده و ترجمه آن در دسترس است. در میانه لوح و در سطر اول آن این آیه قرآن نوشته شده: نصر من الله و فتح قریب، " یاری از طرف خدا بوده و پیروزی نزدیک است."

جاده گچسر به طالقان

در زیر این عبارت، جمله از تو مدد آمده و در سطر دوم نوشته شده: بعهد ناصرالدین شاه قاجار، که با امیران تورانش بچنگ است. در خط سومین، این جملات به چشم می خورد: به حکم میرزا ایوب میردفتر، که از بهر رعیت به ز گنج است. در خط پایانی و چهارم آمده: رضی بیک گرده جاری آب این نهر، هزار و دویست به هشتاد و پنج (1285). این ها متن هایی می باشند که در کتیبه گردنه عسلک باقی مانده و قابل خواندن هستند. این عبارات نشان می دهند که ایوب میردفتر مسئول اجرای طرح و رضی بیک نامی کسی بوده که کار را انجام داده.

کتیبه گردنه عسلک، در بدنه شمالی سنگ این گردنه نوشته شده و کتیبه ای با طول 1 متر و عرض 85 سانتی متر می باشد که در 4 سطر بر روی آن عباراتی به شکل برجسته حک گردیده. بنا به نظر کارشناسان با وجود وضوح عبارات، اینکه این عبارات به چه موضوع و فرمانی اشاره دارند، معمایی بوده و خیلی واضح نیست. این که این نهر در کجا بوده و قرار بوده به کجا منتقل شود، مشخص نیست. اما بر طبق روایات محلی و قدیمی های روستای گراب، گویا قرار بوده آب دو چشمه را که از زیر کوه یخچال آغاز می شده اند را به طرف کرج هدایت کنند.

بنا بر این داستان، این کار با اعتراض اهالی طالقان رو به رو شده و این اعتراض به درگیری و مرگ چند نفر منجر شده و در نهایت نیز کار نیمه تمام مانده. تاریخ شناسان در جستجوی این که کتیبه گردنه عسلک به کدام نهر اشاره دارد، به نهری در فاصله 3300 متری سنگ نوشته رسیدند که در راستای شرقی غربی ساخته شده و در بلندی 3171 متر از سطح دریا و در جبهه شمال شرقی کتیبه قرار دارد. این نهر 97 متر طول و یک متر و سی سانتی متر، عرض دارد و دو طرف نهر به صورت سنگ مالون چیده شده و در کف آن نیز سنگفرشی پراکنده به چشم می خورد.

دیدنی های اطراف کتیبه گردنه عسلک

از جاذبه های توریستی نزدیک کتیبه گردنه عسلک می توان به سد دریاچه طالقان بر روی رودخانه شاهرود اشاره کرد. طبیعت و چشم اندازهای طبیعی اطراف این سد بسیار زیبا و پرطرفدار هستند و برای پیک نیک و ماهیگیری مناسب می باشند. ارژنگ قلعه نیز بنایی به جا مانده از دوره های پس از اسلام در روستای میناوند طالقان است که از دوره اسماعیلیان به جا مانده و تاریخ دوستان را به خود می خواند. آبشارهای دائمی و فصلی طالقان نیز دیدنی و محبوب هستند و از میان آنها می توان به آبشار شله بن اشاره کرد که آبشاری فصلی بوده و در فصل بهار منظره و طبیعتی دل انگیز دارد.

کتیبه گردنه عسلک کجاست

کتیبه گردنه عسلک همانگونه که گفته شد در 3200 متری جنوب غربی گردنه عسلک و در دامنه ارتفاعات یخچال و میشچا واقع شده. برای دسترسی به این کتیبه باید ابتدا به طالقان بروید که جاده ای پر پیچ و خم و در عین حال زیبا و دیدنی دارد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید