مسجد شیخ لطف الله

مسجد شیخ لطف الله از شاهکارهای معماری جهان است که در میدان نقش جهان اصفهان قرار گرفته. این بنا مربوط به دوره صفویه می باشد.

مسجد شیخ لطف الله در اصفهان

میدان نقش جهان اصفهان، یکی از بی نظیرترین میادین جهان است که در آن مجموعه ای از زیباترین و ارزشمندترین بناهای تاریخی ایران و جهان از نظر معماری و هنر تزئینات در کنار هم قرار گرفته اند. آثاری چون کاخ عالی قاپو، سردر قیصریه و مسجد امام در کنار مسجد شیخ لطف الله از جمله آنها هستند. هر کدام از این آثار به تنهایی می توانند باعث شوند شهری بدل به یک مرکز توریسم شود. بنابراین این ترکیب بی نظیر، یکی از دلایلی می باشد که اصفهان را نقش جهان نامیده اند. این مسجد در ضلع شرقی میدان و رو به روی عالی قاپو قرار گرفته.

مشخصات مسجد شیخ لطف الله

مسجد شیخ لطف الله اصفهان در سال 1310 در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته و بر طبق نظر خبرگزاری اسپوتنیک، یکی از هفت سازه دیدنی و شگرف جهان می باشد. سازنده این اثر بدیع محمدرضا اصفهانی بوده که از نام آوران معماری دوره صفوی شناخته می شود. یکی از وژگی های این معماری که البته در اکثر مساجد تاریخی اصفهان وجود دارد، آن است که در آن صدا هفت بار بازتاب پیدا کرده و به گوش می رسد. دیگر ویژکی جالب این مسجد را می توان این نام برد که این مسجد، بر خلاف عرف مساجد ایرانی، مناره و حیاط چهار ایوانی ندارد که دلیلش اختصاصی بودن این مسجد برای شاه عباس و خانواده اش بوده.

پیشینه مسجد شیخ لطف الله

در سال 982 هجری شمسی بنا به دستور شاه عباس صفوی، بر روی ویرانه های مسجدی که در میدان نقش جهان وجود داشت، معماران و طراحان، شروع به ساختن این بنا کردند. محمدرضا اصفهانی معمار بزرگ دوران، طرح این مسجد را آغاز کرد و در بازه زمانی 18 ساله ساخت آن را به اتمام رسانید. پس از آن که در سال 998 این مسجد شیخ لطف الله رسماً افتتاح شد، بنا بر روایات تاریخی، شاه عباس تمام نمازهای روزانه اش را در این مسجد ادا کرد.

پس از گذشتن سده ها از عمر مسجد، در سال 1315 به درخواست آرتور پوپ، ایران شناس آمریکایی، رضا شاه دستور مرمت مسجد را داد که در نتیجه آن طرح های اصلی و کاشی های گنبد و سردر مرمت گردیدند. این موضوع در کتیبه نمای خارجی گنبد مکتوب شده. بازسازی مسجد شیخ لطف الله در آن دوران به وسیله اداره باستان شناسی رضاخانی صورت پذیرفته بود.

پلان مسجد شیخ لطف الله

نامگذاری مسجد شیخ لطف الله

بر طبق منابع تاریخی در دوران اولیه ساخت مسجد شیخ لطف الله در دوره صفوی آن را مسجد صدر یا ملا فتح الله نیز می نامیده اند. اما پس از مدتی عنوان شیخ لطف الله بر این مسجد باقی ماند. شیخ لطف الله که نام او بر این مسجد مانده، از علمای بزرگ شیعه بود که در جبل عامل لبنان زندگی می کرد. شاه عباس از او دعوت کرد تا به ایران بیاید. شاه عباس به این عالم ارادت خاصی داشت و برای اینکه او را تکریم کند اقامه نماز و آموزش های دینی در این مسجد را به او سپرد. البته شیخ در سال 1035 بر اثر بیماری از دنیا رفت و در اصفهان به خاک سپرده شد.

سبک معماری مسجد شیخ لطف الله

شیوه معماری مسجد شیخ لطف الله به سبک اصفهانی است. ترکیب معماری و تزئینات این بنا فوق العاده هستند. به ویژه گنبد آن که از خاص ترین گنبدهای دنیا به شمار می رود. در معماری این مسجد از نسبت طلایی در ساخت اجزاء بسیار استفده شده و جایگاه شبستان اصلی در نسبت با ورودی بنا با شیوه های هندسی مبتنی بر این نسبت طلایی تعیین شده. البته این مسجد شبستان وروی ندارد و همین موضوع باعث ایحاد رعایت تقارن در کلیت فضای میدان نقش جهان شده. چرا که این مسجد در مقابل کاخ عالی قاپو قرار گرفته و موقعیت آن اجازه قرار دادن صحن یا حیاط رو به قبله در آن را نمی داده.

گنبد مسجد شیخ لطف الله

این گنبد یکی از زیباترین بخش های مسجد شیخ لطف الله می باشد که دو لایه در هم تنیده دارد. بلندی راس گنبد تا زمین 32 متر، قطر بیرونی آن 22 متر و دهانه آن 12 متر است. بلندی این گنبد نسبت به دیگر مساجد آن دوره کمتر بوده که این باعث شده کار ساخت آن دشوارتر باشد. گنبد مسجد روی هشت تاق واقع شده و در بالای طاق ها 16 پنجره شبکه ای جهت تهویه هوا طراحی شده. این پنجره ها از دلایل زیبایی فضای داخلی این مسجد در طی روز هستند و نورپردازی ویژه ای را در آن ایجاد کرده اند. چراکه با نقش های اسلیمی پوشیده شده که نور در ورود به آنها دچار شکست می گردد.

نقش های لوزی مرکز داخلی گنبد در هنگام تابش نور به آن، حالت پرهای طاووس را به خود گرفته و در طی روز با تغییر زاویه تابش نور، چنین به نظر می رسد که این پرهای طاووس باز و بسته شده اند. تعداد این لوزی ها 32 عدد بوده و هر چقدر به سمت مرکز گنبد جلو می رویم، کوچک تر می شوند که همین باعث شده گنبد مسجد شیخ لطف الله بلندتر به نظر بیاید. این شکل تصویرپردازی طاووس، در واقع یک شیوه بسیار هوشمندانه برای غلبه بر ممنوعیت کشیدن تصاویر حیوانات در مسجد بوده.

گنبد مسجد شیخ لطف الله

قسمت بیرونی گنبد در طی روز با جا به جایی مکان خورشید به رنگ های گوناگونی از صورتی، کرم و آجری در می آیند و منظره بدیعی را می سازند. در فاصله میان پنجره های گنبد نوشته هایی از آیات قران که به وسیله خطاط معروف آن دوران یعنی رضا عباسی نوشته شده به چشم می خورد. کاشی کاری های این بخش نیز فوق العاده و بی نظیر هستند و بدنه خارجی گنبد مسجد شیخ لطف الله نیز معرق کاری شده و در زیر آن نیز نوشته هایی از آیات قرآن در زمینه ای لاجوردی به چشم می خورد. طرح کل گنبد ،ستاره ای هشت گوشه بوده که تقارن آن بسیار زیباست.

شبستان اصلی مسجد شیخ لطف الله

زیباترین و با شکوه ترین بخش مسجد شیخ لطف الله را باید شبستان آن دانست. پلان این شبستان مربعی شکل بوده که هر ضلع آن 19 متر طول دارد که در بالا بدل به هشت ضلعی شده و در گنبد دایره ای می شود. این مدل طراحی یادگار دوره ساسانی است که در این مسجد به طور خاص به کار رفته. مقرنس های سقف شبستان فوق العاده چشم نواز بوده و بر طاق های جناغی شبستان نقش بسته اند. کتیبه هایی به خطوط مختلف دوره اسلامی از جمله نسخ و نستعلیق و نیز طرح هایی همچون طاووس و گل و بوته در کاشی کاری های هفت رنگ و نیز معرق شبستان، جلوه ای خاص بدان بخشیده اند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید