کاروانسرای چشمه دو برار

کاروانسرای چشمه دو برار از بناهای تاریخی به جا مانده از دوره صفوی در دشت لار می باشد. با هم نگاهی به آن می اندازیم.

کاروانسرای چشمه دو برار در لواسان

در ایران زیبا، کهن و پر جاذبه مان همواره انواع گوناگونی از جاذبه های تاریخی، طبیعی و فرهنگی را می توان یافت که هر کدام می توانند ماجرا و داستان شگرف و منحصر به فرد خود را داشته باشند. یکی انواع این بناهای ارزشمند تاریخی که در دل طبیعت بنا شده اند، کاروانسراها هستتند که از بین آنها می توان به کاروانسرای چشمه دو برار اشاره کرد که در منطقه لواسانات و در میانه دشت لار به عنوان بزرگ ترین پارک ملی و طبیعی ایران قرار گرفته. این کاروانسرا بنا بر بررسی ها و تخمین ها قدمتی 400 ساله دارد.

کاروانسراها از جمله بناهای تاریخی منطقه خاورمیانه و ایران هستند که به مسافرخانه ها و مهمان خانه هایی گفته می شده اند که در میانه راه ها برای استراحت کاروان های عبوری مسافر ساخته می شدند. پلان این کاروانسراها، همچون کاروانسرای چشمه دو برار، اغلب مربع یا مستطیلی شکل بوده و ورودی آنها ساده و بدون نقش و نگار و در عین حال بسیار بزرگ بوده. دوران صفویه را دوران طلایی کاروانسراهای ایران می دانند، چرا که در این دوره شاه عباس صفوی تصمیم بر زنده کردن و بازسازی جاده ابریشم گرفت که برای این کار ایجاد کاروانسراها از ضروریات تلقی می شد. به همین دلیل است که بیشتر کاروانسراهای ایران را کاروانسرای شاه عباسی می نامند.

ویژگی ها و تاریخچه کاروانسرای چشمه دو برار

کاروانسرای چشمه دو برار را به دلیل ارزش های تاریخی و فرهنگی اش در مهرماه سال 1382 به عنوان یکی از آثار ملی ایران با شماره 10357 به ثبت رسانده اند. ارتفاع این کاروانسرا از سطح آب های آزاد 2660 متر می باشد. شیوه ساخت و معماری این بنا و همچنین جنس مصالح و موادی که در ساخت آن به کار رفته، بر اساس شواهد تاریخی و نظر کارشناسان، مربوط به کاروانسراهای دوره صفویه می شود. با این حال نظریه دیگری هم وجود دارد. از نواحی پیرامونی این کاروانسرا تعداد بسیار زیادی از قطعه های سفالی که هر کدام مربوط به یک دوره تاریخی پس از اسلام می شوند، به دست آمده.

این اشیاء متعلق به این مکان به نظر نمی رسند. علت این موضوع این می باشد که نشانه هایی از وجود لایه های یک فضای استقراری در آنها پیدا نشده. از این رو برخی از کارشناسان این نظریه را مطرح می کنند که قبل از ایجاد کاروانسرای چشمه دو برار در این ناحیه، عمارت دیگری مستقر بوده که این کاروانسرا بر روی آن بنا شده است. از این رو شاید بتوان قدمت این منطقه را به دوره های قبل تر هم رساند.

معماری کاروانسرای چشمه دو برار

کارشناسان معتقدند که کاروانسرای چشمه دو برار به دلیل نداشتن حیاط مرکزی و ایوان از نوع کاروانسراهایی است که آن را رباط می نامیده اند. این کاروانسرا در راستای شمالی جنوبی و به صورت یک مستطیل ایجاد شده. دروازه ورودی این بنا در بخش شرقی آن واقع گردیده. اندازه کاروانسرا دوازده در هیجده و نیم متر بوده و سقف آن با گنبدهای عرقچین خفته، تویزه و اجرای طاق پوشیده شده. در بخش شمالی در ورودی این بنا و در بیرون از نقشه آن، یک اتاق با اندازه های حدودی پنج و نیم متر در دو متر و شصت سانت ساخته شده.

کاروانسرای چشمه دو برار کجاست

بر طبق نظر کارشناسان این اتاقک مکانی بوده که در زمان های شلوغی و حضور تعداد زیاد مسافران برای اسکان آنها استفاده می شده. البته امکان دارد این اتاق، اتاقک نگهبانی هم بوده باشد. در بدنه داخلی بخش شرقی کاروانسرای چشمه دو برار، 4 ایوان نشین، بارانداز و یا طاق نما به صورت متقارن در دو طرف با ژرفای دو متر وجود دارند که کارشناسان معتقدند در هنگامه سرما، مسافران در آن ها ساکن می شدند. در سه طرف دیگر غربی، جنوبی و شمالی نیز طاق نماهایی با ژرفای بیشینه سی سانتی متر ساخته شده که کارایی عملی نداشته و فقط از جهت زیبایی شناختی ایجاد شده اند.

مصالح استفاده شده در ساخت کاروانسرای چشمه دو برار، ملاط گچ سنتی، سنگ لاشه ها و سنگ های رودخانه ای می باشند. بنای دیگری در نزدیکی این ساختمان، هم اندازه آن، در صد متری جنوب غربی کاروانسرا قرار دارد که عمر آن 500 ساله تخمین زده می شود. این بنای دوم سقف نداشته و به نظر می رسد برای هیچ کاری قابلیت استفاده یا کاربری نداشته. در این ساختمان دوم 4 اتاق و دو راهرو و پنجره هایی در ضلع های بیرونی ساخته شده که این حدس را در ذهن ایجاد می کند که شاید در این جا قهوه خانه ای دایر بوده. چرا که در نقشه های کهن، جای یک قهوه خانه در این حوالی به چشم می خورد.

ورود و خروج هوا و همچنین ورودی نور فضاهای داخلی کاروانسرای چشمه دو برار توسط روزنه هایی دایره ای شکل با قطر 40 سانتی متر که در گنبدهای بنا ایجاد شده بودند، انجام می شده. چرا که این بنا در دیوارهای جانبی اش، هیچ گونه نورگیر یا پنجره ای ندارد. با گذشت حدود چهارصد سال از ساخت این بنا، و بارندگی های شدید برف و باران در دشت لار و عدم برف روبی در این بنا، سقف این کاروانسرا همچنان سالم است. علت آن این می باشد که بلندی این ساختمان در قله گنبدهایش، به سه متر و هشتاد سانتی متر رسیده و قوس سقف ها جناغی تقریباً تند بوده و برف را در روی خود نگه نمی داشته.

علت نامگذاری کاروانسرای چشمه دو برار

در پانزده متری شرق و شمال کاروانسرای چشمه دو برار، منطقه ای وجود دارد که در آن پنج چشمه با اندازه های مختلف بزرگ و کوچک از زمین جوشیده اند. برخی از این چشمه ها فصلی بوده به شکلی که در بهار جوشان و پر از آب و در گرمای تابستان خشک و بی آب هستند. در میان این چشمه ها دو چشمه وجود دارند که در تمام سال پر آب و در حال جوشیدن از دل زمین هستند.

معماری کاروانسرای چشمه دو برار

به خاطر این که دو چشمه در کنار هم بوده و ظاهر و شرایطی مانند هم دارند، محلی ها نام آنها را چشمه دو برار یا دو برادر گذاشته اند. از این رو این کاروانسرا را هم که در فاصله اندکی از آنها قرار گرفته، کاروانسرای چشمه دو برار می خوانند.

کاروانسرای چشمه دو برار کجاست

این کاروانسرا در شمال غربی دشت لار و در فاصله هشتصد متری جنوبی نقطه تقاطع رودخانه سفیداب و در جبهه شرقی کوه ملک چشمه و در کنار چشمه دو برار واقع شده. مسیر دسترسی به کاروانسرای چشمه دو برار در لواسان از دو طریق است. یکی راه شوسه ای می باشد که از روستای ایرا در لواسان بزرگ به دره قوش خانه و کوه سیاه پالاس می رسد و زمانی که به دشت لار می رسد، به طرف غرب ادامه پیدا می کند. مسیر دیگر این کاروانسرا نیز از راه شنی پلور به دشت لار می گذرد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید