سد کرج

سد کرج یا سد امیرکبیر از دیدنی های استان البرز بوده که در ابتدای جاده چالوس قرار دارد. نزدیک به شش دهه از ساخت این سد دیدنی می گذرد.

سد کرج یا سد امیرکبیر

خیلی ها سفر به شمال را از جاده چالوس با همه خطراتش ترجیح می دهند. این جاده آن قدر زیباست که نمی توان از وسوسه گذر از آن، گذشت. همه مسافران شمال می دانند که زیبایی و تفریح جاده چالوس از آن جایی شروع می شود که به آن سد کرج یا سد امیرکبیر گفته می شود. خیلی ها در همان ابتدای سفر، سر اتوموبیل خود را کج کرده و مدتی را در کنار دریاچه این سد به تفریح و استراحت می پردازند. برای خیلی از اهالی تهران و کرج هم خود سد امیرکبیر، مقصد سفر و پیک نیک های یک روزه و نیم روزه شان می باشد. امروز با هم نگاهی به این جاذبه گردشگری استان البرز می اندازیم.

ویژگی های سد کرج

سد کرج بر روی رودخانه کرج، در شمال شهر کرج با حوضه آبریزی به وسعت 764 کیلومتر مربع و متوسط جریان آب سالانه 472 میلیون متر مکعب احداث شده. این سد یکی از مهم ترین منابع تأمین آب شهر تهران به شمار می آید. علاوه بر این جمع شدن آب رود کرج در پشت این سد که به آن سد امیرکبیر نیز می گویند، به تولید انرژی برق آبی منجر می گردد. در کنار اینها این سد یکی از تفرجگاه های اصلی اهالی استان های البرز و تهران به شمار می آید و برای مقاصد ورزشی نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

دریاچه ای دیدنی نیز در پشت سد امیرکبیر ایجاد شده که از مراکز اصلی پرورش ماهی از جمله ماهی سفید، ماهی سیاه، قزل آلاهای خال قرمز و رنگین کمانی، کپور، عسلک و عروس ماهی می باشد. معیشت بسیاری از اهالی این منطقه از طریق این پرورش ماهی می گذرد. سد کرج سدی چند منظوره بوده که اولین هدف از ساخت آن لوله کشی از دریاچه این سد به تهران و 50 هزار هکتار اراضی کشاورزی کرج است.

یکی دیگر از اهداف ساخت سد کرج از ابتدای کار، مهار سیلاب های بهاری رودخانه کرج و کنترل آسیب ها و خسارت های آن بوده. این سد از نوع بتنی دوقوسی بوده و طول تاج آن 390 متر می باشد. عرض تاج این سد حدود هشت متر و عرض آن در کف رودخانه به سی متر می رسد. ارتفاع از پی این سد 180 متر و ارتفاع از کف رودخانه آن 163 متر می باشد. سد امیرکبیر 6 عدد دریچه تخلیه آب داشته که در مجموع 1550 متر مکعب آب را در ثانیه تخلیه می کنند. ظرفیت سرریز تخلیه نیز 1450 متر مکعب بر ثانیه و نوع سرریز آن قطاعی می باشد.

نیروگاه آبی سد کرج یا سد امیرکبیر توسط یک خط انتقال نیرو به مسافت 60 کیلومتر با 107 برج فولادی به مرکز انتقال نیروگاه طرشت تهران پیوسته و سازمان آب تهران متولی آن است. از لحاظ زمین شناختی، تشکیلات رود کرج و نواحی اطراف آن از رسوبات آتش فشانی ضخیمی در رشته کوه البرز ایجاد گردیده که با رسوبات سرخ و همچنین رسوبات دوران سوم زمین شناسی و با آهک گرانیت دار پوشیده شده. نقطه اتکاهای کناری این سد از نوع سنگ های گرانیت بوده و بر روی سنگ های دیوریت منطقه قرار گرفته.

سد امیرکبیر

پیشینه سد کرج یا سد امیرکبیر

سد کرج یا سد امیرکبیر از سدهای قدیمی ایران است که تاریخچه و پیشینه ای طولانی را در کارنامه خود دارد. مطالعات ساخت این سد به عنوان اولین سد بزرگ چندمنظوره ایران در سال 1328 شروع گردید. ساخت این سد در سال 1336 آغاز و در سال 1340 افتتاح و بهره برداری شد. بررسی های لازم برای طراحی و احداث این سد در ابتدا توسط چند شرکت آمریکایی از جمله متروپولیتن انجام گرفت و سپس ادامه کار به شرکت فرانسوی مورسین نودسن واگذار شد. داستان واگذاری ساخت سد کرج به شرکت فرانسوی نیز در نوع خود جذاب است.

شرکت آمریکایی در ابتدا پیشنهاد ساخت سدی بتنی با 10 متر ارتفاع بیشتر را داده بود که باعث افزایش صد میلیون تومانی هزینه با توجه به پول آن دوران می شد. بر اساس مطالعات انجام شده این هزینه ضروری تشخیص داده نشد و کار از شرکت آمریکایی گرفته و به شرکت فرانسوی داده شد. این شرکت نیز در نهایت ارتفاع را چهار متر افزایش و دیواره را نازک تر طراحی کرد. در ابتدا قرار بود این سد تنها تامین کننده برق تهران با ظرفیت هفتاد هزار کیلو وات برق باشد و برای این کار از بانک های صادرات و تجارت وام گرفته شود.

اما با تغییر سیاستگذاری ها و خرید یک نیروگاه که پنجاه هزار وات برق مصرفی شهر تهران را تولید می کرد، این جنبه از طراحی سد امیرکبیر کم اهمیت تر شده و بر روی بخش های دیگر کارایی آن سرمایه گذاری گردید. در حال حاضر سد کرج 90 مگاوات برق آبی تولید کرده و وارد شبکه برق کشوری می سازد. اما با توجه به ظرفیت های این دریاچه این مقدار عدد کمی بوده که علت آن هم پیش بینی نشدن استفاده از این ظرفیت در مهندسی اولیه سد امیرکبیر می باشد. تلاش هایی نیز برای رفع این مشکل در طی سال های گذشته انجام شده که هنوز به جایی نرسیده.

ماهیگیری در سد کرج

در حدود 6 دهه از که از ساخت سد کرج می گذرد، اتفاقات متعددی در حاشیه این سد رخ داده از جمله آن که با ساخت سد امیرکبیر، یک روستای سرسبز در منطقه این سد به نام زرکان به ناچار به زیر آب رفته و به جای آن در همان اطراف روستای دیگری به نام زرکان نو برای اهالی ساخته شد. دو رستای واریان و کوشک نیز در این فرایند به زیر آب رفته اند.

یکی از اتفاقات اندوهناک عمر سد کرج، سقوط بالگرد تیم مستند باد صبا در آخرین پلان های فیلمبردای شان بر فراز سد بود. در این اتفاق به غیر از خلبان و کمک خلبان، کارگردان و فیلمبردار نیز در دریاچه این سد غرق شدند. همچنین هتلی به نام هتل واریان در اطراف دریاچه سد امیرکبیر قرار داشت که در راستای جلوگیری از آلوده شدن آب این دریاچه تخریب شد. همزمان با آن نیز گشایشات تمرینی و اردوگاه های نظامی ارتش که در اطراف این دریاچه وجود داشت نیز، تخریب گردید. نقش بستن تصویر این سد در پشت اسکناس های ده و بیست ریالی دوره محمدرضا پهلوی نشان از ارزش تاریخی این سد دارد.

تفریحات سد کرج

مهم ترین تفریح اطراف سد کرج، پیک نیک در کنار این دریاچه و استفاده از سکوت، منظره و چشم انداز زیبای دریاچه این سد است. از جمله زیبایی های این چشم انداز، منظره پرواز پرندگان مهاجری چون کبک، حواصیل خاکستری و اردک سبز بر فراز آبهاست که از مناطق سردسیر سیبری در زمستان ها به این منطقه کوچ می کنند. برخی از این پرندگان در این منطقه ماندگار شده و برخی دیگر نیز استراحت کوتاهی کرده و بعد به سمت جنوب می روند. در کنار اینها می توان به محیط جنگلی و انواع گیاهان از نوع درختان ارس، بوته زار و گونه های علفی و درختچه در بلندی های حاشیه این دریاچه اشاره کرد.

شنا در سد کرج

در گذشته شنا در سد کرج یکی از تفریحات این سد به شمار می آمده، همچنین دیگر ورزش ها و تفریحات آبی چون اسکی روی آب، ماهیگیری و قایق سواری هم در این دریاچه بسیار متداول بوده. اما به دلیل آلودگی آب های این سد و هم چنین خطراتی که برای مسافران این سد ایجاد شده، شنا، قایق سواری و اسکی روی آب در حال حاضر در این سد ممنوع می باشد. تنها ورزش آبی که در حال حاضر در دریاچه این سد، آن هم برای نجات غریق صورت می پذیرد، غواصی است.

البته مجوز ماهیگیری در دریاچه سد کرج یا امیرکبیر از تیرماه تا اواخر شهریور توسط اداره محیط زیست منطقه صادر شده و با هر مجوز می توان 5 قطعه ماهی در روز صید کرد. در ارتفاعات اطراف دریاچه این سد، گونه های جانوری همچون گرگ، گراز، خرس قهوه ای، جوجه تیغی، کل و بز نیز زیست می کنند. از جاذبه های گردشگری اطراف این سد نیز می توان به آبشار هفت چشمه و جاده چالوس با همه دیدنی هایش اشاره نمود. بهترین زمان سفر به سد امیرکبیر نیز در فصل بهار و تابستان می باشد.

دهکده واریان سد کرج

همانگونه که گفته شد یکی از روستاهایی که با ساخت سد کرج به زیر آب رفت، روستای واریان بود. در حال حاضر تنها بخشی از این دهکده از آب بیرون مانده که به شکل جزیره ای در میان دریاچه است. تنها راه ارتباطی با این دهکده قایق می باشد. البته تا مدتها دامپروری و کشاورزی در این روستا ادامه داشته. با توجه به این که این روستا سال ها در میان آب ها قرار داشته، کودکان آن از بچگی با ورزش های آبی آشنا بوده اند و برخی از آنها قهرمان های ملی رشته های ورزشی چون قایقرانی و اسکی روی آب کشور به شمار می آیند.

روستای واریان سد کرج

از آنجا که این نوع ارتباط میان این روستا و دیگر فضاها مشکلات بسیاری را برای اهالی آن به وجود آورده بود، مطالعاتی برای ایجاد یک راه ارتباطی انجام گرفته بود که عملی نشد. روستای واریان در حال حاضر تنها منطقه ای ییلاقی است که در آن فقط یک زن و شوهر سالمند که به کبلایی و مش سکینه معروف بودند، اقامت دائمی داشتند که آنها نیز در سال 86 به کرج کوچ کردند. در اطراف سد کرج و روستای واریان، روستاها و مناطق دیدنی دیگری نیز چون خورنکلا، کوشک بالا، دروان، قله منار، مورود و پل خواب نیز وجود دارند.

سد کرج کجاست

در پاسخ به این پرسش که سد امیرکبیر کجاست باید گفت این سد در شمال کلان شهر کرج، در فاصله 63 کیلومتری تهران و در کیلومتر 23 جاده کرج چالوس واقع شده. مسر سد امیرکبیر در جاده چالوس نرسیده به روستای پل خواب می باشد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید